Zasady dotyczące cookies

W serwisie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.
Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce prywatności

×

Jednym zdaniem

2021-08-20  Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia ogłosiła przetarg na zakup energii elektrycznej przez grupę zakupową obejmującą 115 jednostek samorządowych. Metropolia na wrzesień przygotowuje też grupowy przetarg na zakup gazu.
2021-08-19  Krajowe zużycie energii elektrycznej wzrosło o 8,54% w skali roku i wyniosło 14,45 TWh w lipcu 2021 r., wynika z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Narastająco w okresie styczeń-lipiec 2021 r. krajowe zużycie wzrosło o 7,3% r/r do 100,81 TWh.
2021-08-16  W Końskich może powstać innowacyjna ciepłownia w 80 proc. oparta o energię w kolektorów słonecznych i farm wiatrowych. Elementem projektu jest również podziemny magazyn ciepła o pojemności 20 tys. m3. Projekt instalacji sfinansowało NCBiR.
2021-08-13  Sejm przyjął w środę nowelizację ustawy o OZE, która m.in. zmienia definicję małej instalacji. Przewiduje też, że KOWR bez przetargu będzie mógł przekazywać w dzierżawę grunty rolne pod budowę OZE, ale tylko spółkom Skarbu Państwa.
2021-08-11  Moc zainstalowana źródeł fotowoltaicznych wyniosła na koniec czerwca 5232 MW - wynika z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Jak podkreślił minister klimatu i środowiska Michał Kurtyka, to kolejny miesiąc ze świetnym wynikiem dla PV w Polsce.
2021-08-10  W śląskim Urzędzie Wojewódzkim zainicjowano powstanie Śląskiej Doliny Wodorowej. Celem jej powstania jest wykorzystanie innowacyjnych pod względem gospodarczym i korzystnych pod względem środowiskowym technologii wodorowych.
2021-08-10  „Wodór może zastępować paliwa kopalne w niektórych wysokoemisyjnych procesach przemysłowych. Inwestycje w wodór dają szansę na rozwój krajowego przemysłu i wyspecjalizowanych kompetencji kadrowych” - przekonuje wiceminister klimatu Ireneusz Zyska.

2021-06-25

Pora na sprawiedliwą transformację

fot. Pixabay

Uchwalenie przez Radę Unii Europejskiej utworzenia funduszu sprawiedliwej transformacji zbiegało się w czasie z zaognieniem polsko-czeskiego konfliktu wokół kopalni Turów. Odkrywka węgla brunatnego, która działa tuż przy granicy w rejonie trójstyku Polski, Czech i Niemiec zdaniem naszych południowych sąsiadów ma negatywny wpływ na ekologię na ich terenie. Konsekwencją wydobycia węgla w kopalni, która w najbliższym czasie ma zostać pogłębiona z 225 do 330 metrów, jest obniżanie się poziomu wód gruntowych na pobliskich terenach za czeską i niemiecką granicą. Sąsiedzi apelowali więc do naszego rządu, aby ten nie przedłużał spółce wydobywczej koncesji, która kończyła się w kwietniu tego roku. Polska pozostała jednak głucha na te wezwania i dzisiaj ma na głowie wyrok europejskiego trybunału sprawiedliwości, który grozi karami w wysokości 5 mln euro dziennie, jeśli wydobycie w kopalni nie zostanie zatrzymane. Sytuacja wydaje się patowa. Sama kopalnia zatrudnia bowiem przeszło 3 tys. pracowników, a spalany w pobliskiej elektrowni węgiel zapewnia 5 proc. polskiej energii elektrycznej. Kończy się tam właśnie budowa nowego wysokosprawnego bloku energetycznego o mocy blisko 500 MW, który kosztował 4,2 mld zł.

"Turoszowski kompleks energetyczny odpowiada za 5 proc. krajowej produkcji energii elektrycznej i jest istotnym elementem krajowego systemu elektroenergetycznego, który ma wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Polski oraz stabilne dostawy prądu do milionów gospodarstw domowych" – napisała w komunikacie spółka PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna, tuż po tym, gdy strona czeska wniosła oficjalną skargę do TSUE.

Zdaniem koncernu natychmiastowe zamknięcie Kompleksu Turów wygenerowałoby straty w wysokości 13,5 mld zł. Na wysokość tych strat może mieć wpływ m.in. konieczność zwolnienia kilku tysięcy pracowników i obowiązek wypłaty odpraw oraz innych świadczeń z tego tytułu, trwała nieopłacalność zarówno budowy nowego bloku energetycznego w Elektrowni Turów jak i dotychczas przeprowadzonych modernizacji proekologicznych na istniejących blokach, a także konieczność rozwiązania umów mocowych wraz ze związanymi z tym skutkami finansowymi. W obliczu tych liczb tym dziwniejszy wydaje się fakt, że sprawy za czasu nie rozwiązała polska dyplomacja. Tym bardziej, że wykonanie działań naprawczych po czeskiej stronie byłoby dużo tańsze. Szacuje się je łącznie na około 200 mln zł. Choć polski rząd może mieć uzasadnione obawy, że w przypadku dogadania się z Czechami podobne żądania wysuną również Niemcy.

Sprawa Turowa stanowi idealne tło dla rozmów o transformacji energetycznej w Europie. Jak w soczewce skupiają się tutaj problemy środowiskowe związane z wydobyciem i spalaniem paliw kopalnych oraz gigantyczne koszty naprawy wyrządzonych przyrodzie szkód. PGE chwali się między innymi, że na zrekultywowanym zwałowisku posadziła blisko 22 mln drzew, a w planach jest również utworzenie sztucznego jeziora o powierzchni 2 tys. hektarów i głębokości 140 m. Eksperci szacują, że dalsze wydobycie węgla w Turowie w ciągu najbliższych 25 lat pochłonie przeszło 100 mld zł.

Alternatywą może być przekształcenie wyrobiska kopalni w kompleks OZE składający się z elektrowni szczytowo-pompowej oraz farm wiatrowych i fotowoltaicznych o łącznej mocy przeszło 3 tys. MW (obecna elektrownia ma moc około 2 tys. MW). Eksperci z Politechniki Warszawskiej, którzy nakreślają tę zieloną wizję, szacują koszty wytwarzania energii w wersji OZE w ciągu ćwierćwiecza sięgnęłyby około 40 mld zł. Przewidywane oszczędności są więc bardzo duże, a koszty inwestycyjne szacowane na kilkanaście miliardów złotych mogłyby zostać sfinansowane właśnie z uchwalonego właśnie funduszu sprawiedliwej transformacji.

Ta wizja po części zaczęła się już zresztą realizować. Zgorzelecki Klaster Rozwoju OZE w pobliżu elektrowni turów uruchomił już pierwszą elektrownię słoneczną o mocy 79 MW. Zajmuje ona 200 hektarów powierzchni (dla porównania wyrobisko kopalni ma 2,4 tys. hektarów, czyli jest 12-krotnie większe) i składa się póki co z 250 tys. paneli PV. W ciągu najbliższych lat elektrownia słoneczna ma jednak rozrosnąć się do 500 MW. Rozwój OZE w regionie może przyśpieszyć w 2026 roku – wtedy wygaśnie przyznana kopalni Turów w zeszłym roku 6-letnia koncesja na wydobycie węgla.

Oczywiście kopalnia Turów to tylko wierzchołek góry lodowej problemów z transformacją energetyczną w Polsce. W centrum naszego kraju funkcjonuje przecież największa europejska kopalnia i elektrownia tego typu w Bełchatowie. Jej obecna powierzchnia to 4 tys. hektarów, a docelowo przy pełnej eksploatacji pola „Szczerców” ma osiągnąć blisko 7 tys. hektarów, a więc blisko trzykrotnie więcej, niż wynosi powierzchnia odkrywki w Turowie. Szacuje się, że węgla w Bełchatowie wystarczy do 2038 roku. Elektrownia ma być jednak wyłączona z użycia już dwa lata wcześniej. Co potem?

Zgodnie z terytorialnym planem sprawiedliwej transformacji, który stanowi podstawę do wypłaty środków z funduszu, rozstrzygnęła się między innymi sprawa pola w Złoczewie. Położone kilkadziesiąt kilometrów od obecnej kopalni złoże to wąski pas ciągnący się przez około 10 km. Ma się w nim znajdować przeszło 500 mln ton węgla, który pozwoliłby kopalni i elektrowni przetrwać co najmniej do końca lat 30. Presja polityczna ostatecznie wymusiła jednak rezygnację z tych planów.

– Zależy nam na tym, żeby województwo łódzkie mogło korzystać ze środków unijnych na sprawiedliwą transformację. Zaplanowanie dat wyłączenia bloków energetycznych Elektrowni Bełchatów oraz zakończenia eksploatacji złóż węgla brunatnego Bełchatów i Szczerców, jak również odejście od planu eksploatacji złoża Złoczew mają fundamentalne znaczenie z punktu widzenia planowania przyszłości kompleksu energetycznego Bełchatów, jego pracowników oraz mieszkańców tego regionu. Mają również znaczenie symboliczne, ponieważ to od powodzenia tego projektu w dużej mierze zależeć będzie sukces polskiej transformacji energetycznej – komentuje Wojciech Dąbrowski, prezes PGE, cytowany przez „Rzeczpospolitą”.

Odetchnąć mogą samorządy w południowo-zachodniej części województwa łódzkiego, które do tej pory żyły w zawieszeniu nie mogąc inwestować na przeznaczonych pod odkrywkę gruntach. Zamiast nowej odkrywki, Polska Grupa Energetyczna, w ramach Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji Województwa Łódzkiego, zadeklarowała realizację szeregu inwestycji, między innymi w nisko i zeroemisyjne źródła energii. W grę wchodzą projekty farm wiatrowych o mocy blisko 100 MW, farmy fotowoltaiczne o mocy około 600 MW oraz magazyny energii o mocy do 300 MW. PGE zapowiedziała też utworzenie centrum technologicznego OZE na bazie dzisiejszych spółek wspierających pracę elektrowni Bełchatów, które będą się transformować w kierunku realizacji projektów odnawialnych, a także rozbudowę linii kruszyw i kamienia wapiennego. PGE w pierwszym etapie transformacji regionu bełchatowskiego na inwestycje przeznaczyć ma blisko 5 mld zł.

Nad planem sprawiedliwej transformacji pracują również na Śląsku. - Motywem przewodnim naszej pracy nad dokumentem -na każdym jej etapie -był dialog, partycypacja i współpraca ze wszystkimi środowiskami lokalnymi i regionalnymi, które mają potencjał, kompetencje i potrzebę włączenia się w ten trudny i wieloaspektowy proces – podkreśla Jakub Chełstowski, marszałek województwa śląskiego.

W projekcie planu czytamy między innymi o konieczności zamknięcia do roku 2030 najstarszych bloków w elektrowniach węglowych oraz analogicznym zmniejszeniu wydobycia węgla. Region postawić chce również na zwiększenie efektywności energetycznej oraz działania badawczo-rozwojowe w sektorze energetycznym.

W województwie śląskim transformacja energetyczna to przede wszystkim transformacja rynku pracy. Autorzy planu, w ślad za danymi IBS, szacują, że przekwalifikowania wymagać będzie 28-31 tys. pracowników, z czego prawie połowę stanowić będą górnicy. Zgodnie z przyjętym już harmonogramem zamykania kopalń, jako pierwsza pracę zakończyć ma Kopalnia Ruda, a do 2030 roku będą to również kopalnie Bolesław Śmiały oraz Sośnica. Jako ostatnie zamykane będą kopalnie w Rybnickim Okręgu Węglowym: Rydułtowy - w 2043 roku, Marcel - w 2046 oraz Chwałowice i Jankowice – w 2049 roku. Perspektywa ta znacząco wykracza więc poza horyzont czasowy planu sprawiedliwej transformacji, który obowiązywać ma do 2030 roku. Do tego czasu wygaszone zostaną za to największe elektrownie węglowe w regionie.

Elektrownia Rybnik to piąta największa elektrownia w kraju dysponująca mocą 1775 MW, na którą składa się praca ośmiu bloków energetycznych. Dwie najstarsze przestaną pracować już w sierpniu tego roku. Dwa kolejne – rok później. Cztery ostatnie do 2030 roku. Wcześniej, bo do 2028 roku zamknięta ma zostać elektrownia Łaziska. To jedna z najstarszych elektrowni w Polsce, wybudowana w 1917 roku. Obecnie dysponuje mocą 1155 MW z sześciu bloków energetycznych. Dokument nie wspomina natomiast ani słowem o Elektrowni Jaworzno. Zgodnie z informacjami pochodzącymi od właściciela elektrowni, czyli spółki Tauron Wytwarzanie, większość bloków w Jaworznie zostanie wygaszona do roku 2025, a reszta do końca 2028 roku. Jako ostatnia przestanie pracować natomiast Elektrownia Łagisza w Będzinie. Ostatni działający w niej blok energetyczny ma 460 MW mocy. Plany te korespondują z prognozami rozwoju OZE. Już w 2026 roku ma zacząć działać pierwsza polska morska elektrownia wiatrowa. Do 2040 roku ten sektor powinien urosnąć do około 6 GW mocy, co odpowiada mniej więcej mocy elektrowni w Bełchatowie.

Co jednak ze Śląskiem, który do morza ma daleko? Alternatywą dla elektrowni węglowych, oprócz OZE, mogą być bloki gazowe. Tutaj wiele zależeć będzie od cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla, które do 2030 roku mogą zdrożeć z obecnych 40 aż do 70 euro za tonę. Wówczas nowe bloki gazowe okazałyby się najzwyczajniej w świecie nieopłacalne. Dlatego działający w województwie śląskim Tauron póki co wstrzymuje się z decyzjami inwestycyjnymi. Eksperci nie mają jednak wątpliwości, że w okresie przejściowym w Polsce przede wszystkim rosnąć będzie import energii z zagranicy. W 2019 roku Polska sprowadziła z zagranicy przeszło 10 TWh energii, a do roku 2030 wartość ta może jeszcze się potroić. Takie szacunki przygotowała węgierska energetyczna firma doradcza REKK oraz polski think-tank Wise Europa na zlecenie Forum Energii.

Zielona transformacja w energetyce to kierunek od lat postulowany przez wiele środowisk. Państwa, których energia w większości pochodzi z paliw kopalnych zwykle odpowiadały jednak, że nie da się takiej transformacji przeprowadzić z dnia na dzień oraz, że bogatym państwo zachodniej Europy taka transformacja przyjdzie dużo łatwiej. Z tych właśnie głosów urodziła się idea Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, który ma te różnice w potencjale transformacyjnym wyrównać.

- Musimy okazać solidarność z najbardziej dotkniętymi transformacją regionami w Europie, takimi jak regiony górnicze, aby Zielony Ład uzyskał powszechne poparcie i miał szansę się urzeczywistnić – podkreśla Frans Timmermans, wiceprzewodniczący wykonawczy Komisji Europejskiej.

Fundusz to łącznie kilkadziesiąt miliardów euro w formie dotacji i pożyczek do wydania w latach 2021-27. Z tego Polska liczyć może na około 3,5 mld euro. Narastający latami spór wokół kopalni Turów pokazuje natomiast, jak bardzo te środki i działania są już w tym momencie spóźnione.

Komentarze

2021-06-28 16:19:04 Zofia Wawrzyczek
Zmarnowanego czasu już nie odzyskamy. Tym ważniejsze, by jak najszybciej i na serio wziąć się do roboty. Artykuł pokazuje, jak dużym problemem jest odejście od węgla. Skutki będą znaczące dla systemu energetycznego, ale także w obszarze społecznym. Ogromne środki przeznaczone na inwestycje w elektrowniach węglowych nie mają szansy się zwrócić. Z rozpoczętej budowy nowego bloku w Ostrołęce trzeba się było wycofać. Uruchomienie tam bliku gazowego nie do końca załatwia problem, a kosztować będzie sporo.

Jednym zdaniem

2021-08-20  Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia ogłosiła przetarg na zakup energii elektrycznej przez grupę zakupową obejmującą 115 jednostek samorządowych. Metropolia na wrzesień przygotowuje też grupowy przetarg na zakup gazu.
2021-08-19  Krajowe zużycie energii elektrycznej wzrosło o 8,54% w skali roku i wyniosło 14,45 TWh w lipcu 2021 r., wynika z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Narastająco w okresie styczeń-lipiec 2021 r. krajowe zużycie wzrosło o 7,3% r/r do 100,81 TWh.
2021-08-16  W Końskich może powstać innowacyjna ciepłownia w 80 proc. oparta o energię w kolektorów słonecznych i farm wiatrowych. Elementem projektu jest również podziemny magazyn ciepła o pojemności 20 tys. m3. Projekt instalacji sfinansowało NCBiR.
2021-08-13  Sejm przyjął w środę nowelizację ustawy o OZE, która m.in. zmienia definicję małej instalacji. Przewiduje też, że KOWR bez przetargu będzie mógł przekazywać w dzierżawę grunty rolne pod budowę OZE, ale tylko spółkom Skarbu Państwa.
2021-08-11  Moc zainstalowana źródeł fotowoltaicznych wyniosła na koniec czerwca 5232 MW - wynika z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Jak podkreślił minister klimatu i środowiska Michał Kurtyka, to kolejny miesiąc ze świetnym wynikiem dla PV w Polsce.
2021-08-10  W śląskim Urzędzie Wojewódzkim zainicjowano powstanie Śląskiej Doliny Wodorowej. Celem jej powstania jest wykorzystanie innowacyjnych pod względem gospodarczym i korzystnych pod względem środowiskowym technologii wodorowych.
2021-08-10  „Wodór może zastępować paliwa kopalne w niektórych wysokoemisyjnych procesach przemysłowych. Inwestycje w wodór dają szansę na rozwój krajowego przemysłu i wyspecjalizowanych kompetencji kadrowych” - przekonuje wiceminister klimatu Ireneusz Zyska.

Od redakcji

Naszym celem jest promocja nowatorskich rozwiązań i idei w zakresie gospodarki energią oraz innymi mediami. Publikowane informacje będą kierowane szczególnie do osób odpowiedzialnych za kreowanie polityki energetycznej w gminach, gminnych spółek energetycznych, lokalnych grup zakupowych oraz fundacji i stowarzyszeń promujących innowacyjne rozwiązania w energetyce i realizujących programy ukierunkowane na wzrost efektywności energetycznej oraz racjonalizację zużycia energii.

Będziemy publikować artykuły problemowe na tematy będące przedmiotem gorących dyskusji w branży oraz wywiady z ludźmi, którzy żyją tymi sprawami na co dzień. Uzupełnieniem będzie przegląd prasy oraz kalendarium aktualnych wydarzeń.

Chcemy wspierać inicjatywy podejmowane w tym obszarze przez małe spółki energetyczne służąc naszymi kompetencjami w zakresie budowania rozwiązań informatycznych dostosowanych do indywidualnych potrzeb, integracji systemów i prowadzenia projektów wdrożeniowych.